Itzulpen-eremuak

Atzo Gasteizen izan ginen, Letren Fakultatean, “Translation Zones, Translation Cities” jardunaldian. Aiora Jaka irakaslearen gidaritzapean, Sherry Simon eta Helena Buffery irakasleak aritu ziren hainbat gaiez, horietako asko sekula entzun gabekoak guretzat.

Harrigarriro, fakultateko ikasleez gainera, ez zen kanpoko jende askorik elkartu fakultateko Areto Nagusian. Elearaziko adiskideak, Garazi Arrula eta Danele Sarriugarte, bederen, han izan ziren, blogerako kronika prestatzen seguruena.

Guk han hartutako ohar batzuk ekarriko ditugu hona labur-zurrean.

Helena Buffery: «Exile in Translation»

Buffery irakasleak espainiar exilio errepublikanoan itzulpengintzak izandako eraginaz jardun zuen, zenbait datu emanez eta etorkizunerako ikerkuntza-ildoak proposatuz.

  • Translation among Spanish exiled republicans: dislocated tradition, marginal…
  • Culture mobility (contingentia): language choice when writing (changing choice, depending on several factors).
  • Translation zone / in-translation: exile (self-translation, political translation…).
  • Cities: meeting point for languages.

Sherry Simon: «The Deforming Mirrors of BCN: Double Languages and Mixed Messages»

Simone irakasleak Bartzelonako hizkuntza-paisaia hartu zuen ahotan, eta katalan-gaztelania bitasunaz aritu zen, hain zuzen, identitate bikoitz horren barrenaz.

  • The key: ‘A city is a place where people are strange to each other’.
  • Common situation: one strong language + many more.
  • Double cities: BCN (Castilian, Catalan).
  • Two types of translation: distancing and forthcoming.
  • Carme Riera: successful in Catalan, unknown for Spanish people.
  • Different ways of being bilingual: Montreal (french-speaker or english-speaker) and BCN (social bilingualism).
  • Gil de Biedma / Ferrater: different languages, one poetry

Osteko elkarrizketan, hizkuntza menderatuen bizi-indarraz aritu ziren hizlari eta entzuleak, ingelesaren nagusigoaz, hizkuntza gutxituen alderako atxikimenduaz, euskal idazleen egoeraz… Eta, amaieran, hizlariek erronka jo zieten etorkizuneko ikertzaileei bide egiten jarrai dezaten. Bada zer aztertu: erbesteko itzulpen-ekoizpen oparoa (Zaitegi, Ibiñagabeitia, Ametzaga), autoitzulpena, inguru elebidunek sorturiko literatura elebakarra, eta beste.

Hitzaldia amaiturik, tartetxo bat izan genuen hizlariekin eta antolatzailearekin solas egiteko, eta jakin-min handia agertu ziguten gure egoeraz. Etorkizunean elkarlan emankorrak etorriko diren, geroak esango. Nahi genuke guk.

Gazte bidegileak edo Itzulpengintza akademikoaren hastapenak gurean

Aiora Jakaren tesiaren aurkezpenean izan naiz goizean, eta indarberriturik atera naiz haren jarduna entzunda. Kronika xeheago bat argitaratzekotan gara EIZIEren webgunean, baina, oraingoz, aski izan dadila larrialdizko kontakizun pertsonal hau.

  • Entziklopedista baten neurriko lana egin du Jakak, orain arteko hutsune askoren estalgarri. Eskuliburu bikaina utzi digu gerorako.
  • Euskal itzulpenaren historiaz bilketa-lan bikaina egin du, Leizarragatik gaurdainoko euskal itzultzaileen gogoeta eta burubideak jasoz.
  • Euskal literatura-itzulpenak aztertzeko eta lantzeko hainbat eredu jorratu ditu, Sarrionandia langai eta, ia, estakuru hartuta.
  • Aparataje teoriko handia nola mamurtu ederki asko erakutsi digu.

Tesia aurkeztu aurretik irakurtzeko parada izan dut (ez dut osorik irakurri, baina), eta, epaimahaikide guztiek aitortu dutenez, didaktikotasunez eta bizitasunez kontatuak dira lehor eta, itxura batez, zorabiagarri izan litezkeen hamaika katramila teoriko eta hermeneutiko.

Dakizuenez, nik testua dut maiteen, eta, beharbada, Jakaren ekarria ez da alde horretara lerratu, baina nola eskertu hitz zehatz eta xuxenak eskura uzteko egindako ahalegina.

Ea liburu gisa plazaratzen den lana. Hori da ene esperantza.

Zorionak doktore berriari eta urte askorako!

Idatzi ondokoa: EIZIEren albistegian agertu da agindutako kronika luzea.

Aiora Jakaren tesi-irakurketa

Ostiralean, Aiora Jakak «Itzulpenari buruzko gogoeta eta itzulpen-praktika Joseba Sarrionandiaren lanetan» doktore-tesia irakurriko du.

Eguna: 2011-11-04

Ordua: 11:00

Lekua: UPV/EHUren Letren Fakultateko gradu-aretoa (Gasteiz)

Sarrionandiaren lanaz gainera, euskal itzulpengintzaren historiaz eta, oro har, itzulpen-teoriaz ere jardungo du aurkezpenean. Ahal baduzue, joan zaitezte.